ثبوت حق شفعه براى كافر كافر ، بر مماثل خود در كفر ، حق شفعه براى او ثابت است اگر چه بائع ، مسلمان باشد ، نه بر مسلم اگر چه بائع ، ذمى بوده باشد . و براى مسلم ثابت است حق شفعه بر مشترى مسلم و كافر . شفعه در موردى كه ولى ، مال مشترك بين خود و مولَّى عليه را بفروشد ] و اگر ولىّ مثل اب و جد بيع نمود مال يتيم يا مجنون را به نحوى كه صحيح باشد ، شقص مشترك بين خود و مولَّى عليه را ، براى او حق شفعه ثابت است و به منزلهء خريدن مال آنها است با شرط عدم مفسده يا وجود مصلحت ؛ لكن در مقام اخذ ، تصرّف در مال مشترى است و شرطى ديگر ندارد با صحّت بيع . و همچنين اگر ولىّ اشتراء نمود مشترك بين خود و ديگرى را براى يتيم يا مجنون ، مىتواند اخذ به شفعه براى شخص خود نمايد با صحّت اشتراء . و همچنين وكيل در بيع يا اشتراء شقص ، مىتواند اخذ به شفعه براى خودش نمايد مورد معامله كه مشترك بوده بين خودش و ديگرى را . و در همهء اين صور ، بايع و مشترى در حقيقت غير شفيع شريك است ، و نفس معامله اسقاط شفعه نيست . ثبوت شفعه براى ولد و وصى نسبت به والد و موصى و همچنين ولد بر والد ، استحقاق شفعه دارد در صورتى كه با قطع نظر از اين انتساب ، استحقاق ، ثابت باشد . و همچنين براى وصىّ ، شفعه است در صورت وقوع معامله از او به وصايت ، و در صورت استحقاق با قطع نظر از وصايت ، در آن چه خودش شريك بوده است . ثبوت شفعه براى عبد و مكاتب و همچنين عبد مأذون كه معاملهء او و اخذ به شفعهء او براى مالكِ آذن است . مكاتب ، براى او اخذ به شفعه است در محلى كه آزاد ، مستحق آن است ، چه كتابت مطلقه باشد يا مشروطه .